Sam (9), een jongen met gescheiden ouders.
Verdriet
De ouders van Sam zijn vijf jaar geleden gescheiden. Zijn ouders zijn in onmin geraakt; ze hebben geen enkel contact met elkaar. Sam is afwisselend bij zijn vader en bij zijn moeder. Elke keer dat Sam van adres wisselt, doet hij dat doordat de een hem ’s ochtends naar school brengt, en de ander hem ’s middags afhaalt. Zo hoeven de ouders elkaar niet te treffen. Op elke wisseldag wordt Sam overmand door ontroostbaar verdriet.
Tijdens de vierde therapiesessie houden Sam en ik een zwaardgevecht.
Impressies van de therapie
Tijdens de vierde therapiesessie houden Sam en ik een zwaardgevecht. Terwijl we vechten stel ik allerlei vragen. Sam vertelt dat hij van de moslims is en ik van de christenen. Er is geen goed of kwaad, de één is niet beter of slechter dan de ander, legt hij me uit. Hij verzekert me dat we nóóóóit en nóóóit vrienden zullen kunnen worden; we zullen elkaar nóóóóit kunnen begrijpen. Hiermee geeft hij (op onbewust niveau) uitdrukking aan de situatie van zijn ouders, die verdeeld zijn in twee gelijkwaardige kampen. Ook zij zullen nooit tot elkaar kunnen komen. Een soortgelijke metafoor laat Sam zien bij het hutten bouwen.
Hij geeft duidelijke aanwijzingen: er zit een muur tussen onze hutten, we kunnen en mogen niet bij elkaar op bezoek en er is geen enkel contact mogelijk.
In een tussentijds gesprek vraag ik beide ouders, onafhankelijk van elkaar, een tekening te maken van hun situatie. Wat blijkt? Ze maken beiden precies dezelfde tekening: moeder links, vader rechts, met tussen hen beiden een muur… Aan de hand van deze tekening verplaatsen de ouders zich in de belevingswereld van hun zoon. Als Sam bij de ene ouder is, is de andere ouder volledig uit zicht. Hoe moet dat wel niet voor hem zijn?
Sam voelt zich gefrustreerd, dat is duidelijk. Verkleed als een hond gromt hij in een latere sessie van zich af. Hij gooit met knuffels door de kamer en bokst zo hard als hij kan op de boksbal. Daarna ontspant hij en spelen we blindemannetje. Daarbij oefent hij spelenderwijs in het hier en nu aanwezig zijn, in contact met zijn zintuigen. Nu hij niets ziet, moet hij zich concentreren op het horen en voelen. Uit het hoofd, in het lijf.
In de zevende sessie speelt Sam met dominosteentjes. Hij bouwt bruggen. Zijn ouders hebben in spreekwoordelijke zin ook gewerkt aan het bouwen van een brug. Ze hebben door het bewustwordingsproces meer ruimte gekregen voor de gevoelens en behoeften van hun zoon. Sam mag nu zelfs foto's van moeder meenemen als hij naar zijn vader gaat, waardoor hij haar makkelijker terug kan vinden in zijn binnenwereld. Zo voelt ze dichterbij voor hem.
In de veertiende en tevens laatste sessie bouwen Sam en ik hutten voor elkaar, waarbij we rekening houden met elkaars wensen. Sam maakt voor mij een kleurrijke hut, terwijl ik op zijn aanwijzingen voor hem een donkere hut maak, met zachte dekens en kussens, waarin hij heerlijk kan slapen. We kruipen in onze eigen hut én in die van de ander en wisselen ervaringen uit over de verschillen en overeenkomsten. Het afgescheiden zijn is overbrugd!
Overbrugd
Sam vindt het nog steeds niet leuk als hij van de ene naar de andere ouder moet, maar hij is nu in staat om het in een ander perspectief te plaatsen. Als hij naar zijn vader toe gaat, verdwijnt zijn moeder niet uit zijn wereld, en andersom. De afstand tussen vader en moeder is verkleind. Sam voelt zich nu veel prettiger.
In de afsluitende sessie vraag ik Sam hoe het met zijn verdriet gaat. Verbaasd kijkt hij me aan: "Welk verdriet?"
Elise Verheul ©
Kindertherapie